Press | Yılmaz Güney'in 8 filmi ABD'de gösterimde

http://www.haber7.com/sinema/haber/775295-yilmaz-guneyin-8-filmi-abdde-gosterimde

Yılmaz Güney'in 8 filmi ABD'de gösterimde
Yılmaz Güney'in 8 filmi ilk kez ve bir arada ABD ve Kanada'yı dolaşacak, Amerikalı sinemaseverler yıllardır bekledikleri Güney sinemasıyla buluşacak.

GİRİŞ 16.08.2011 11:06GÜNCELLEME 16.08.2011 11:06

Yıllardır Amerika'da film programları düzenleyen kuratör Ercüment Akman ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Washington Müşavirliği ve Güney Film'in işbirliğiyle, Güney'in en unutulmaz filmlerinden "Yol", "Umut", "Ağıt", "Sürü", "Seyit Han", "Aç Kurtlar", "Arkadaş" ve "Zavallılar" ABD ve Kanada'da gösterilecek.

19 Ağustos'ta Cleveland Sanat Muzesi'ndeki gösterimlerle yola çıkmaya başlayacak filmler, Los Angeles, Vancouver, Toronto, Ottawa, Houston, Berkeley/San Francisco ve New York şehirlerini dolaşacak. Filmlerle birlikte, Yılmaz Güney ve Türk sinemasını anlatan belgesel de şehirlerde gösterime sunulacak. Lincoln Center'de 2012 yılında düzenlenecek Türk Filmleri toplu gösterisi içinde de yer alacak filmler, ayrıca önemli Amerikan üniversitelerinin sonbahar ve kış programlarına eklenecek.

Filmlerin son durağı ise 2012 yılında başkent Washington olacak. Washington'da da sinemaseverlerle buluşacak olan filmler, başkenttin akademik çevresince "tekrar okuma"dan, tartışmadan geçirilecek. American, George Mason ve Georgetown üniversitelerinde sempozyumlar düzenlenecek, sinema eleştirmenleri Güney sineması hakkında tebliğler yayımlayacak.

"GÖNLÜM RAZI OLMADI..."

Güney sinemasının ilk kez ve kapsamlı bir programla Kuzey Amerika'yı dolaşmasını sağlayan küratör Ercüment Akman, çalışmalarıyla ilgili AA muhabirinin sorularını yanıtladı.
Geçmişte Yılmaz Güney'in bazı filmlerinin Avrupa'daki gösterimler sırasında parçalandığını ve kaybolduğunu hatırlatan Akman, Güney Film ve yönetmen Hüseyin Karabey'in bu filmleri yavaş yavaş toparlamaya çalıştığını, Kültür ve Turizm Bakanlığının da Güney'in bazı önemli filmlerinin kopyalarını satın aldığını ve 11'ini DVD haline getirdiğini anımsattı.
Akman, Kuzey Amerika'daki önemli sinematek ve müzelerin de yıllardır Yılmaz Güney filmlerini göstermek istediğini belirterek, Güney filmlerinin Amerika'da gösterilmesi kararını nasıl aldığını şöyle anlattı:
"Harvard Üniversitesi, Güney Film ve Kültür ve Turizm Bakanlığının işbirliğiyle, bu 8 filmin Harvard Üniversitesinde 4-5 gün süren gösterimi yapılmış. Daha sonra filmler, Türkiye'ye geri gönderilmek üzere üniversite arşivinde beklemeye başlamış. Ben tam da bu arada filmlerin Amerika'da olduğunu öğrendim.
Bu filmlerin, bu kadar zahmetle, bu kadar yol geldikten sonra, sadece bir yerde çok sıkışık biçimde gösterilip Türkiye'ye geri gönderilmesine açıkçası gönlüm razı olmadı. Hemen yönetmen Hüseyin Karabey ile görüştüm, Bakanlıkla diyaloğa geçtik. Film programlayıcıları bağlantılarımı devreye koyarak, görüşmemizin ilk haftası içinde filmlerin 6-7 yerde gösterimini hemen ayarladık. Bu programlar için aslında 1-2 yıl öncesinden hazırlık yapmak gerekiyor, önceden planlayabilseydik daha da fazla yerde gösterim sağlayabilirdik, ama yine de yıllardır çalıştığım Amerika'daki saygın sinematek ve müzeler bunların Yılmaz Güney filmleri olduğunu duyunca çok mutlu olarak kabul ettiler."

"8 FİLMİN İLK KEZ BİR ARADA DOLAŞIYOR OLMASI ÇOK ÖZEL"

Türkiye'nin yurt dışında düzenlediği sinema haftalarında Türk sinemasının değişik kesitlerinin sunulduğunu belirten Akman, ancak bu gösterimin çok daha farklı olacağını belirterek, "Yılmaz Güney'in 8 filminin bir arada olması çok başka bir durum. 8 film aynı anda, birlikte dolaşıyor, bu çok özel" dedi.
Akman, ülkelerde Türk film festival haftaları yapmaktan ziyade, bir yönetmen veya film türünden oluşan programların uzun süreli gösterimini sağlamanın Türk sinemasının tanıtımı ve akademik tartışmalardaki yerini artırma açısından çok önemli bulduğunu kaydederek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Aslında, Türk sinemasının dikkat çeken film ve yönetmenlerini her yıl getirip, belli seyirci potansiyeli olan şehirlerde dolaştırabilmek lazım. Avrupa'daki Türk film festivalleri çok güzel, ama Türklerin göçmen olarak yoğunluklu yaşadığı yerlerde yapılan bu festivallere daha çok oradaki Türklerin geldiği gözlemleyebiliyoruz. Ancak yurt dışındaki Türklerden veya internetten popüler filmleri indiren kitlelerden ziyade o ülkelerin sinema elitlerine ulaşmak lazım, onun için de daha özel programlar düzenlemek gerekli. Mesela Güney filmlerinin böyle bir arada birçok şehri dolaşacak olması bu konuda ilk ve güzel bir adım olabilir. Bu programda da hedefimiz çok büyük oranda zaten Amerikalılar ve Kanadalılar olacak."

"RÜYALARIMIZDA OLAN BİR PROGRAM DEDİLER"

Hollywood'un hakim olduğu ABD-Kanada pazarında Türk sinemasının festivaller dışında sinematek ve müzeler gibi alternatif mekanlarla etkili şekilde tanıtılabileceğine işaret eden Akman, bu filmlerin dağıtılması ve gösteriminin sağlanmasının kişisel bağları da gerektirdiğini belirterek, "Bakanlığın kopyaları yaptırması çok önemliydi, ama ne yazık ki yeterli değil, şimdi onun 'çöpçatanlığını' yapıp, farklı yerlerde gösterimlerini sağlamak lazım. 30 yıldır film programları yapıyorum. Sinematek ve müze gösterimlerini bir kere rayına oturttuğumuz zaman Türk sinemasını bekleyen ve isteyen bir dağıtım oluşacak" dedi.
"Nitekim Kuzey Amerika'daki bu kuruluşların Güney filmlerini göstermekten çok heyecan duyduğunu" ifade eden Akman, şunları kaydetti:
"Yıllarca rüyalarımızda olan bir program bu dediler. Hatta 'Bundan sonra da yeni neler yapacağız?' diye soruyorlar. Programımızı duyan başka programcılar, Avustralyalılar da şimdi bu filmleri kendi bölgelerinde dağıtmak istiyor. Bu programla, hem Yılmaz Güney sinemasını anlatıp hem de bunu göstermek isteyen sinemateklere giriş yapabilmiş olacağız. Bu program, Türk filmlerinin dünyaya açılması açısından kullanılan yöntemlerde yeni bir aşama olacak."

SIRADA DİĞER YÖNETMENLER VAR

Akman, Türkiye'nin yurt dışındaki imajının önemine de işaret ederek, "Biz kendimizi anlatamazsak, başkaları bunu bize karşı propaganda amaçlı kullanabiliyor. Yılmaz Güney Kürt kökenli sinemacı, ama onun filmlerinde tüm Anadolu halkının yaşamını görmek mümkün. Güney'i, Türkiye'nin kendisinin yurt dışına tanıtması ve böyle bir programı düzenlemesi, Türkiye'nin kendi tanıtımı ve propagandası açısından çok etkili olacaktır" dedi.
Güney sinemasını bu programla 30 yıl sonra tekrar akademik çevreye açacak olmalarına da değinen Akman, "Sadece film gösterimi yapmayalım dedik. Bu filmlerin 30 yıl sonra yeniden okunmasının da yapılması lazım. Programa bununla ilgili bölüm ekledik. Böylece sadece film gösterimi değil, akademik çevrelerle Yılmaz Güney filmlerini paylaşma, düşünsel ortam yaratma imkanımız olacak" dedi.
Akman, bu tür programları artırmayı düşündüklerini de ifade ederek, "Projeyi Reha Erdem ve Semih Kaplanoğlu gibi yönetmenlerimize yönelik geliştirmeyi planlıyorum. Amerikan Film Enstitüsü ile de Fatin Akın restrospektifi yapmak üzerine çalışıyoruz" dedi.
Osmanlı/Türk kültürü konusunda uzmanlaşan Akman, 1950 yılında İstanbul'da doğdu. Mimarlık eğitimi alan ve alanında 1978 yılından bu yana Kanada ve ABD'de çalışan Akman, Kuzey Amerika ve diğer ülkelerde yıllardır çeşitli film programlarının küratörlüğünü yapıyor. Ulusal Galeri, Freer ve Sackler Galeri ve Goethe Enstitüsü ile çalışan, festivallerde Türk filmleri sunan ve halen Londra Türk Film Festivali danışmanlığını sürdüren Akman, ayrıca 1987 yılından bu yana İngilizce olarak alanının en eskisi "Turkish Cinema Newsletter" adlı internet sinema adresi ve arşivinin editörlüğünü yapıyor. Akman, Georgetown Üniversitesi'nde de "misafir profesör" olarak dersler veriyor.

Turkish Cinema Newsletter

Mavi Boncuk |

Turkish Cinema Newsletter 

is now part of Mavi Boncuk.

Go to Mavi Boncuk 

and search for 

Film and Turkish Cinema 

for the latest articles.

Turkish Cinema Catalogues

Turkish Films 2014

Download PDF from Mavi Boncuk Archives

PDF 2011 from Mavi Boncuk Archives

PDF 2012 from Mavi Boncuk Archives

PDF 2013 from Mavi Boncuk Archives

2011 | Yılmaz Güney filmleri Amerika yolcusu

Yılmaz Güney filmleri Amerika yolcusu

Umut

17/08/2011

Aralarında 'Yol', 'Sürü', 'Umut'un da olduğu sekiz Yılmaz Güney filmi ABD ve Kanada'yı dolaşacak

Türkiye sinemasının unutulmaz ismi Yılmaz Güney’in sekiz filmi ilk kez kapsamlı bir programla ABD ve Kanada’yı dolaşacak, Amerikalı sinemaseverler yıllardır bekledikleri Yılmaz Güney sinemasıyla buluşacak. Amerika’da film programları düzenleyen küratör Ercüment Akman, Kültür Bakanlığı Washington Müşavirliği ve Güney Film’in işbirliğiyle düzenlenecek etkinlik programında Güney’in en unutulmaz filmlerinden ‘Yol’, ‘Umut’, ‘Ağıt’, ‘Sürü’, ‘Seyyit Han’, ‘Aç Kurtlar’, ‘Arkadaş’ ve ‘Zavallılar’ yer alıyor. 

19 Ağustos’ta Cleveland Sanat Müzesi’ndeki gösterimlerle başlayacak program kapsamında Yılmaz Güney filmleri Los Angeles, Vancouver, Toronto, Ottawa, Houston, Berkeley/San Francisco ve New York’u dolaşacak. Filmlerle birlikte Yılmaz Güney ve Türk sinemasını anlatan belgesel de bu şehirlerde gösterime sunulacak. Lincoln Center’da 2012 yılında düzenlenecek Türk Filmleri toplu gösterisi içinde de yer alacak filmler, ayrıca önemli Amerikan üniversitelerinin sonbahar ve kış programlarına eklenecek. Yılmaz Güney filmleri için American, George Mason ve Georgetown üniversitelerinde sempozyumlar düzenlenecek, sinema eleştirmenleri Güney sineması hakkında tebliğler yayımlayacak.

‘Daha fazla yer olabilirdi’ 
Söz konusu sekiz filmin daha önce Harvard Üniversitesi’nde gösterildiğini hatırlatan Ercüment Akman, filmlerin Türkiye’ye gönderilmek üzere üniversite arşivinde beklediğini öğrenince harekete geçmiş. Filmlerin bu kadar yol geldikten sonra, sadece bir yerde gösterilip Türkiye’ye geri gönderilmesine gönlünün razı olmadığını belirten Akman, “Hemen bakanlıkla diyaloğa geçtik. Film programlayıcıları bağlantılarımı devreye koyarak, bir hafta içinde filmlerin 6-7 yerde gösterimini hemen ayarladık. Bu programlar için aslında 1-2 yıl öncesinden hazırlık yapmak gerekiyor. Önceden planlayabilseydik daha da fazla yerde gösterim sağlayabilirdik. Ama yine de Amerika’daki saygın sinematek ve müzeler bunların Yılmaz Güney filmleri olduğunu duyunca çok mutlu olarak kabul ettiler” diye konuştu.

MoMA Screens Rare Güney "The Wall"

Duvar (The Wall) 1983. France. Written and directed by Yilmaz

A band of young boys fight to survive in a Turkish prison, itself a metaphor for Turkey under the rule of the oppressive military government that had come to power in a 1971 coup. The film was shot in France by Güney, a popular leading man who had become politicized and was himself imprisoned for much of the 1970s. In French; English subtitles. 117 min. 
 Sunday, June 8, 2014, 5:30 p.m., Theater 2, T2 
(Introduced by Erju Ackman, Turkish film scholar) 
Sunday, June 22, 2014, 2:30 p.m., Theater 1, T1


"Duvar"ın Çekimi Bir Savaştı"

Yılmaz Güney'in 1983 Ha­zi­ran’nın­da, Stras­bo­urg ken­tin­de si­ne­ma üze­ri­ne dü­zen­le­nen bir açık otu­rum­da ya­pı­lan ko­nuş­ması­nın bant­tan çö­züm­le­nen bir bö­lü­müdür.

r­ka­daş­lar, ön­ce­lik­le bu­gün bu top­lan­tı­yı dü­zen­le­yen ve bi­ze bu fır­sa­tı ya­ra­tan Stras­bo­urg üni­ver­si­te baş­ka­nı Bra­un’a ve bu­ra­ya ge­lip bi­zi din­le­mek zah­me­tin­de bu­lu­nan ar­ka­daş­la­ra ve özel­lik­le Fran­sız ve di­ğer ulus­lar­dan ar­ka­daş­la­ra, hal­kı­mız­la gös­ter­dik­le­ri da­ya­nış­ma­dan ötü­rü te­şek­kür ede­riz.

Ho­cam Server Ta­nil­li, Türk si­ne­ma­sıy­la il­gi­li bir pa­no­ra­ma çiz­di ve bu pa­no­ra­ma­nın için­de­ki ye­ri­me de­ğin­di. Be­nim bun­la­ra esas ola­rak ek­le­ye­bi­le­ce­ğim şey­ler an­cak özel so­run­lar ola­bi­lir. Sa­de­ce şu­nu söy­le­mek is­ti­yo­rum: Ak­lı­mın er­di­ği ilk gün­den bu ya­na, ya­ni sa­na­ta il­gi duy­du­ğum ilk gün­den bu ya­na, sa­na­tın halk­la­rın kur­tu­lu­şu, de­mok­ra­si mü­ca­de­le­si ve in­san­lı­ğın ge­nel kur­tu­lu­şu için bir si­lah ol­du­ğu­na ina­nı­yo­rum. An­cak sa­nat ha­ya­tı­mın bel­li dö­nem­le­rin­de, si­ya­sal bi­lin­ci­min yet­me­me­sin­den ötü­rü ken­di ha­ya­tım­da, sa­nat­sal an­lam­da ve ide­olo­jik an­lam­da ba­zı ha­ta­lar yap­tım. An­cak bi­zim için, ya­ni bi­zim ül­ke­le­rin si­ne­ma­cı­la­rı için tek okul ha­ya­tın ken­di­si­dir. Ha­ya­tın içe­ri­sin­de­ki ya­nıl­gı­lar­dan ders­ler çı­kar­ta­rak el yor­da­mıy­la ken­di doğ­ru yo­lu­mu­zu bul­ma­ya ça­lış­tık.

Hem be­nim ha­ya­tım­da, hem si­ne­ma­mı­zın ha­ya­tın­da önem­li bir yer­dir bu­gün var­dı­ğı­mız nok­ta. Umut ve Du­var, bu iki film ara­sın­da Yol, Düş­man, Sü­rü be­nim özel si­ne­mam­da an­cak Tür­ki­ye’nin ye­tiş­tir­di­ği bir yı­ğın genç si­ne­ma­cıy­la bir­lik­te ele al­dı­ğı­mız za­man, Umut’la Du­var ara­sın­da­ki bü­tün fi­lim­le­rim Tür­ki­ye’de­ki sos­yal ve si­ya­sal ha­ya­tın, san­sürün el­ver­di­ği oran­da yan­sı­ma­la­rı­nı içe­rir­ler.

Ko­nuş­ma­yı da­ha can­lı tu­ta­bil­mek için ar­ka­daş­la­rın yö­nel­te­ce­ği so­ru­la­rı ce­vap­la­ya­rak, ko­nuş­ma­mı­za can­lı­lık kat­ma­ya, ko­nuş­ma­la­rı­mı­zı de­rin­leş­tir­me­ye ça­lı­şa­ca­ğım.

Soru: Soracağımız sorular sinemayla mı ilgili olacak, yoksa istediğimiz soruyu sorabilir miyiz?

Yılmaz Güney: Ha­ya­tın hiç­bir anı ve bu­na bağ­lı ola­rak sa­nat, si­ya­sal, sos­yal ha­yat­tan ko­puk de­ğil­dir. An­cak, ben, ba­zı ne­den­ler do­la­yı­sıy­la, özel­lik­le şu ri­ca­da bu­lu­na­ca­ğım: Si­ya­si po­le­mik­le­re yol aça­bi­le­cek, fark­lı gö­rüş ay­rı­lık­la­rı­nı de­rin­leş­ti­re­cek so­ru­la­ra gi­ril­me­me­si­ni özel­lik­le ri­ca ede­ce­ğim. An­cak sa­nat­la si­ya­set ara­sın­da­ki iliş­ki ko­nu­sun­da so­ru­la­cak şey­ler olur­sa on­la­ra ce­vap ve­ri­rim.

Bir si­ne­ma­cı, her şey­den ön­ce, ye­tiş­ti­ği top­lu­mun sos­yal, si­ya­sal ko­şul­la­rıy­la bir­lik­te ele alın­ma­lı­dır. Sa­nat, özel­lik­le de si­ne­ma sa­na­tı, yo­ğun bir öz­gür­lü­ğe ih­ti­yaç du­yar. Bu an­lam­da hiç­bir za­man bur­ju­va de­mok­ra­si­si­ni bi­le ta­nı­ma­mış olan Tür­ki­ye’de, çi­ze­rin­den şa­iri­ne, şa­irin­den ya­za­rı­na ve si­ne­ma­cı­sı­na ka­dar bü­tün sa­nat­çı­lar si­ya­sal ik­ti­da­rın bas­kı­sı al­tın­da kal­mış­lar­dır. On­la­rın yap­tık­la­rı­nı an­cak san­sür­le mü­ca­de­le, öz­gür­lük­le­ri ka­zan­ma adı­na ve­ri­len mü­ca­de­ley­le bir­lik­te ele al­dı­ğı­mız za­man, bu­nu di­ğer si­ne­ma­cı­la­rın si­ne­ma­la­rıy­la ben­zer­lik ya da ben­ze­mez­lik nok­ta­la­rı­nı açı­ğa çı­kar­ta­bi­li­riz.

Bi­zim si­ne­ma­mı­za bak­tı­ğı­mız za­man, si­ne­ma­mı­zın, san­sü­rün ola­nak­la­rın­dan ya­rar­la­na­rak bir çe­şit uz­laş­ma­lar yo­luy­la halk­çı bir çiz­gi iz­le­di­ği gö­rü­lü­yor. Tür­ki­ye’de si­ne­ma, hiç­bir za­man doğ­ru­dan doğ­ru­ya iş­çi­le­rin sos­yal ve si­ya­sal ha­ya­tı­nı an­la­ta­ma­mış­tır. Hal­kın için­de bu­lun­du­ğu açı­la­ra bü­tün yön­le­riy­le ışık tu­ta­ma­mış­tır. Ezi­len Kürt ulu­su­nun adı­nı film­le­rin­de bile ede­me­miş­tir.

Türk si­ne­ma­sı­nı Bal­kan si­ne­ma­la­rıy­la kı­yas­la­dı­ğı­mız za­man, ör­ne­ğin bir Ro­men si­ne­ma­sı­nı, Ma­car si­ne­ma­sı­nı, hat­ta Yu­nan si­ne­ma­sı­nı, Bul­gar si­ne­ma­sı­nı, ki­mi yön­le­riy­le bi­zim si­ne­ma­mız­dan üs­tün ola­rak de­ğer­len­dir­me­miz ge­re­ki­yor. Çün­kü bu ül­ke­le­rin ge­li­şim sü­re­ci içe­ri­sin­de, ül­ke­ler en azın­dan bel­li bir öz­gür­lük, ya­ra­tı­cı öz­gür­lük içe­ri­sin­de ça­lış­tı­lar. Öte yan­dan, Ku­zey Af­rika si­ne­ma­sı­nı ele al­dı­ğı­mız za­man, bi­zim si­ne­ma­mı­za ben­zer tab­lo­lar gö­rü­yo­ruz. Ör­ne­ğin bir Mı­sır’da, Yu­suf Şa­hin ken­di ül­ke­si­nin, ken­di hal­kı­nın acı­la­rı­nı fi­lm­ler­ken, ay­nı za­man­da, Mı­sır ge­ri­ci­li­ği­nin si­lah­la­rıy­la kar­şı kar­şı­ya kal­mış­tır. Yi­ne La­tin Ame­ri­ka ül­ke­le­ri­nin si­ne­ma­cı­la­rı­nı ele al­dı­ğı­mız za­man, bu si­ne­ma­cı­la­rın da ken­di ül­ke­le­ri­nin sos­yal ger­çek­li­ği­ne yak­laş­tık­la­rı za­man, ay­nı za­man­da ken­di ül­ke­le­ri­nin fa­şist dik­ta­tör­lük­le­ri­nin bas­kı­la­rıy­la kar­şı kar­şı­ya kal­dık­la­rı­nı ve ül­ke­le­ri­ni ter­ket­mek zo­run­da kal­dık­la­rı­nı gö­rü­yo­ruz.

Özet­le şu­nu söy­le­mek is­te­rim: Sos­yal ve si­ya­sal ko­nu­la­rı bir­bi­ri­ne ben­ze­yen ül­ke­le­rin si­ne­ma­la­rı bir­bi­ri­ne ben­zer­ler. Çün­kü sa­nat­çı, si­ne­ma­sı­nı ya da sa­na­tı­nı ha­ya­tın biz­zat ken­di­sin­den alır. Bu ne­den­le kay­na­ğı bir­bi­ri­ne ben­ze­yen si­ne­ma­lar, dil iti­ba­riy­le bel­li fark­lı­lık­lar gös­ter­se de, ge­ne­li açı­sın­dan bir­bi­ri­ne ben­zer­ler.

Bu­gün Tür­ki­ye ce­za­ev­le­rin­de 170 000’in üze­rin­de in­san ya­tı­yor ve bu in­san­la­rın en acı­lı ke­si­mi si­ya­si­ler­dir. Ki­mi as­ke­ri ce­za­ev­le­rin­de, ki­mi si­vil ce­za­ev­le­rin­de, ki­mi kap­lan ka­fes­le­ri için­de­dir. Ben fi­lm yap­ma­ya sı­van­dı­ğım za­man, bu du­rum­la­rı an­lat­ma­yı dü­şün­düm. An­cak, özel­lik­le se­yir­ci Ba­tı se­yir­ci­si ol­du­ğu için, o ha­yat ke­sin­lik­le ina­nıl­maz ge­le­cek­ti, bir; ikin­ci­si, çok özel bir ko­nu­yu an­lat­tı­ğı­mız sa­nı­la­cak­tı. Du­var’ın bu­gün kar­şı­laş­tı­ğı du­rum, bu ka­dar özel bir du­rum ol­ma­mak­la bir­lik­te, özel bir du­rum ola­rak ni­te­le­ni­yor. De­ni­li­yor ki, çok cid­di ga­ze­te­ler­den bi­ri, Le Mon­de ve­ya Le Ma­tin zan­ne­di­yo­rum, Yol Tür­ki­ye ger­çe­ği­ni an­la­tı­yor­du, an­cak Du­var, Tür­ki­ye ger­çe­ği­ni an­lat­mı­yor di­yor. Ya­ni bu­nun özel bir so­run ol­du­ğu ko­nu­sun­da kuş­ku­su var.

Ço­cuk­la­rı se­çer­ken şu nok­ta­dan ha­re­ket et­tim: Ço­cuk­la­rı­na böy­le dav­ra­nan bir top­lum, ço­cuk­la­rı­na böy­le­si­ne acı çek­ti­ren bir top­lum, ulus­la­ra­ra­sı plan­da tar­tış­ma ko­nu­su ya­pıl­dı­ğı za­man, bu, Tür­ki­ye’nin şu gün için­de ya­şa­dı­ğı ger­çek­li­ğe ka­dar gi­de­cek­tir. Ve bu­gün, ulus­la­ra­ra­sı plan­da Tür­ki­ye, Tür­ki­ye’de­ki an­ti de­mok­ra­tik uy­gu­la­ma­lar, in­san­lık dı­şı uy­gu­la­ma­la­r tar­tı­şı­lı­yor. Bu film, esas iti­ba­riy­le he­de­fi­ne ulaş­mış­tır. Bu­ra­da ya­pıl­ma­sı ge­re­ken şey, bü­tün ar­ka­daş­la­rın, han­gi gö­rüş­ten olur­sa ol­sun, bu fil­min ya­rat­tı­ğı si­ya­si so­nuç­la­rı de­mok­ra­si kav­ga­sı­nın bir par­ça­sı ve bir ara­cı ha­li­ne ge­tir­me­le­ri­dir.

Du­var’ı ya­par­ken, önü­me şöy­le bir he­def koy­dum: Bu fil­me gi­den her­ke­si iki sa­at esir ala­ca­ğım de­dim; re­hin ala­ca­ğım de­dim. İki sa­at on­la­rı dü­şün­dürt­me­ye­ce­ğim de­dim. Önü­me koy­du­ğum he­def buy­du. Bir kıs­mı fil­mi çok şid­det­li bu­la­cak­tı, bel­ki ken­di ken­di­si­ne şu so­ru­yu so­rar­lar di­ye dü­şün­düm: Eğer biz bu fil­me iki sa­at ta­ham­mül ede­mi­yor­sak, bu ha­ya­tı yıl­lar­ca ya­şa­yan in­san­lar bu ha­ya­ta na­sıl ta­ham­mül edi­yor?

Sü­rü ve Yol, ken­di ül­ke­min top­ra­ğı­na ayak­la­rı­nı ba­san, ül­ke­min in­san­la­rı­nı sı­nır­lı öz­gür­lük ko­şu­la­rın­da bi­le ol­sa, on­la­rı yüz­le­riy­le, sos­yal ya­şan­tı­la­rıy­la an­la­tan bi­rer film­di. Bu an­lam­da, ha­ya­tın içi­ne sin­miş şi­ir, is­ter bi­lin­cin­de ola­lım, is­ter ol­ma­ya­lım per­de­ye yan­sı­yor­du. O ha­yat, bir ya­nıy­la dil, bir ya­nıy­la şi­ir do­lu, bir ya­nıy­la acı­lı, fa­kat in­sa­nı et­ki­ler­ken to­kat vu­ra­rak, Du­var’da ol­du­ğu gi­bi sun­mu­yor­du. An­cak dı­şar­da­ki ha­yat çok zor­du, fa­kat ce­za­evin­de­ki ha­yat da­ha zor ve ka­tı­dır. Bu ne­den­le Du­var’da­ki ha­ya­tın ka­tıl­ı­ğı bü­tün şid­de­tiy­le çarp­tı. İki­si ara­sın­da­ki be­lir­li fark­lar­dan bi­ri bu.

Bir sa­nat­çı ya da bü­tün sa­nat­çı­lar, hiç­bir za­man ha­ya­tı, ha­ya­tın so­run­la­rı­nı an­la­ta­maz­lar. Bu­na hiç kim­se­nin gü­cü yet­mez. Özel ola­rak tek tek sa­nat­çı­lar, çe­şit­li eser­le­riy­le, ha­ya­tın çe­şit­li ke­sim­le­ri­ni yan­sı­ta­rak bir bü­tün­lük sağ­la­ma­ya ça­lı­şır­lar. Bu an­lam­da, be­nim Umut’la baş­la­yan se­rü­ve­nim ve bu­gü­ne ka­dar yap­tı­ğım bü­tün film­le­rim, bir­bir­le­riy­le de­rin iliş­ki­le­ri olan ve bir­bir­le­ri­ni ta­mam­la­yan film­ler­dir. Ba­na so­rar­sa­nız, sa­nat­çı ola­rak ben, Du­var’da ken­di sa­na­tı­mın ge­liş­ti­ği bir nok­ta­yı gö­rü­yo­rum. An­cak, eğer Yol’la kı­yas­la­nır­sa, Yol’a gö­re öl­çü ve­ri­lir­se, bu­nun yan­lış ol­du­ğu­nu söy­le­rim.

Şu bir ger­çek­tir ki, ken­di ül­ke­si­nin dı­şın­da bü­tün sa­nat­çı­lar, o fil­me ken­di ül­ke­si­nin dam­ga­sı­nı vur­mak­ta güç­lük çe­ker­ler. An­cak bu­nu ba­şar­ma gö­re­vi de on­la­rın önün­de du­rur. Bu an­lam­da, çe­şit­li zor­luk­lar­la kar­şı­laş­tı­ğı­mı söy­le­me­li­yim. An­cak film çık­tı­ğı­na gö­re bu zor­luk­lar aşıl­mış de­mek­tir.

Biz, ül­ke­miz­de de­mok­ra­si ve dev­rim kav­ga­sı ve­rir­ken önü­mü­ze bel­li he­def­ler koy­duk. Önü­mü­ze koy­du­ğu­muz he­def­ler­den bi­ri, fe­odal ka­lın­tı­la­rın kal­dı­rıl­ma­sı, fe­odal ka­lın­tı­la­rın tas­fi­ye­si­dir. Fe­odal eko­no­mi­nin ka­lın­tı­la­rı var ol­du­ğu müd­det­çe, fe­odal ah­lak sü­re­cek­tir. An­cak fe­odal eko­no­mi tam ola­rak yok edil­se bi­le onun üst ya­pı­sı, onun ah­la­ki ya­pı­sı çok da­ha uzun sü­re de­vam eder.

Bi­zim so­ru­na dev­rim­ci tarz­da bak­ma­mız ile Mus­ta­fa Ke­mal’in so­run­la­ra dar­be­ci, te­pe­den in­me­ci bir bi­çim­de bak­ma­sı ara­sın­da kök­ten fark var­dır. Biz, dev­rim­le­rin aşa­ğı­dan yu­ka­rı­ya doğ­ru ola­ca­ğı­na ina­nı­rız. Dev­rim­le re­form iki ay­rı şey­dir. Bu an­lam­da kit­le­le­re şal­va­rı çı­kart­mak ya da fe­si çı­kart­tı­rıp şap­ka giy­dir­mek de­ğil, onun sos­yal ve eko­no­mik ha­ya­tın­da­ki de­ği­şik­lik­ler­le şal­va­rı çı­kar­tıp, fe­si çı­kar­tıp şap­ka­yı giy­me­si­ni öne­ri­riz, bu bir.

Özel­lik­le Yol’da, bir ya­nıy­la dev­let bas­kı­sı­nın gö­rün­tü­le­ri­ni gös­te­rir­ken, bir ya­nıy­la da Kür­dis­tan’da hal­kın için­de bu­lun­du­ğu or­ta­çağ ka­ran­lı­ğı­nın yan­sı­ma­la­rı­nı gös­ter­dik. Or­ta­çağ ka­ran­lı­ğı, bi­zim düş­man­la­rı­mız­dan bi­ri­dir ve biz bu­nu aş­mak üze­re önü­mü­ze koy­duk.

Ar­ka­daş­lar, bu­gün, Du­var’ın çe­ki­miy­le il­gi­li çe­şit­li spe­kü­las­yon­lar ay­yu­ka yük­sel­di, bu ko­nu ba­ya­ğı tar­tı­şı­lı­yor. Du­var’ın çe­ki­min­de te­mel nok­ta­la­rı an­lat­ma­dan, ora­da­ kul­lan­dı­ğım yön­te­mi açık­la­mam zor­dur.

Fran­sız ekip, film ha­zır­lık­la­rı­nı ya­pan, ya­ni film için ge­rek­li ba­zı ça­lış­ma­la­rı yü­rü­ten pro­dük­si­yon eki­bi, ka­me­ra­man yar­dım­cı­sı ve bir de Tür­ki­yeli ka­me­ra­man pro­fes­yo­nel­di. Di­ğer­le­ri ilk de­fa bir film­de ça­lı­şı­yor­lar­dı.

Asis­tan­la­rım ilk de­fa si­ne­ma yap­tı­lar, ilk de­fa film ça­lış­ma­sı­na ka­tıl­dı­lar. İki oyun­cu­nun dı­şın­da, Tun­cel Kur­tiz ve Ay­şe Emel Mes­çi’nin dı­şın­da, di­ğer bü­tün oyun­cu­la­rım ilk de­fa si­ne­ma yap­tı­lar. Pro­fes­yo­nel oyun­cu­lar­la ça­lış­ma tar­zıy­la, ama­tör oyun­cu­lar­la ça­lış­ma tar­zı bir­bir­le­rin­den fark­lı­dır. Bu ne­den­le ben, oyun­cu­la­rı­mı yö­ne­tir­ken, on­la­rı “oy­nat­mak” de­ğil, ya­şat­mak is­te­dim. Ya­ni on­la­rın rol yap­ma­la­rı­nı de­ğil, on­la­rın biz­zat film­de, ya­şa­dık­la­rı ha­ya­tı ya­şa­ma­la­rı­nı sağ­la­dım. Bu an­lam­da ki­mi za­man sert dav­ran­dı­ğım ol­muş­tur. Çün­kü bu fil­min çe­ki­mi, sı­ra­dan bir fil­min çe­ki­mi de­ğil­di; bu bir sa­vaş­tı. Bu film bi­zim için ölüm ka­lım kav­ga­sıy­dı; ya ba­şa­ra­cak­tık ya da o du­va­rın al­tın­da ezi­le­cek­tik. Bu ne­den­le fil­min içe­ri­sin­de çe­kim sı­ra­sın­da olan ba­zı şey­ler bu­gün abar­tı­lı­yor. Tek bir şey söy­le­ye­yim: Bü­tün ça­lış­ma­nın içe­ri­sin­den ko­par­tı­lıp alın­mış bir kü­çük par­ça bir­çok­la­rı için yar­gı ver­me­ye ye­ti­yor. Ya­ni ço­cu­ğa üç ta­ne böy­le vur­mak, iş­ken­ce ya­pıl­dı­ğı bi­çi­min­de yo­rum­la­nı­yor. Onun dı­şın­da hiç­bir ço­cu­ğa vu­rul­ma­mış­tır. Onun dı­şın­da hiç kim­se­ye bas­kı kul­la­nıl­ma­mış­tır.

Bir nok­ta­yı açık­lar­sam her­hal­de ya­rar­lı olur. Tür­ki­ye dı­şiş­le­ri ba­ka­nı, be­nim sa­dist ol­du­ğu­mu, ço­cuk­la­ra iş­ken­ce et­ti­ği­mi ve ör­nek­ler­ken de ço­cuk­la­ra te­le­viz­yon­da gör­dü­ğü­nüz ço­cu­ğa vur­ma­mı ve ço­cu­ğun ağ­la­ma­sı­nı sağ­la­mak için de giz­li­ce “ana­sı öl­müş, on­dan ha­be­ri var mı?” de­me­mi, vah­şet ve sa­dist­li­ği­min ör­ne­ği ola­rak gös­te­ri­yor.

Bu hü­kü­met, 500 in­sa­nı idam et­mek için za­man kol­lu­yor. Bu­gü­ne ka­dar 50’ye ya­kın in­sa­nı as­tı­lar. 300’e ya­kın in­san iş­ken­ce­de öl­dü­rül­dü. Bin­ler­ce in­sanı yaraladı. Halk baskı altında. Bütün bunları yapan bir hükümetin söz­cüsü, benim çocuk­lara bir tokat vur­mam­dan, vah­şi ol­duğumu ve sadist ol­duğumu söy­lüyor…


Kaynak: http://kutuphane.halkcephesi.net/Yilmaz%20Guney/index.html

'Abi seni Yılmaz Güney çağırıyor'

'Abi seni Yılmaz Güney çağırıyor'
Haber: MÜGE AKGÜN - muge.akgun@radikal.com.tr

Yeşilçam denilince akla gelen ilk isimlerden birisi olan Abdurrahman Keskiner, İstanbul Film Festivali'nin cuma günü gerçekleştirilen açılış töreninde onur ödülü aldı. Keskiner ile Adana'dan başlayan yolculuğunu konuştuk.


Abdurrahman Keskiner. Umut, Yılanı Öldürseler, Muhsin Bey, Hazal gibi unutulmazların yanı sıra bugün adlarını ve sayısını tam olarak kendinin bile hatırlamadığı seksene yakın filmle Yeşilçam’ın temel taşı yapımcılarından biri. Dostluklarıyla, star keşifleriyle, film çekmek için verdiği savaşla kısacası bir dönemin Yeşilçam panoraması diyebileceğim anıları film yapılsa eminim çok ses getirir. Abdurrahman Keskiner nam-ı diğer Apo Gardaş’la 33. İstanbul Film Festivali’nden Onur Ödülü alması vesilesiyle buluştuk...


Bu yıl Yeşilçam’da ellinci yılınızı kutluyorsunuz. Adana’da yaşıyordunuz, sinemaya adım atışınız da çok ilginç anlatır mısınız biraz o günleri?
Ben çiftçiydim. Adana Osmaniye’de yaşıyorum bir gün çiftlikten geldim. Pavyondan bir garson geldi, “Abi seni Yılmaz Güney çağırıyor” dedi. Ne ben onu tanırım ne de o beni tanır. Yine de gittim, Yılmaz Güney’le Erol Taş oturuyor. “Buyrun abi hoş gelmişsiniz” dedim. Yılmaz, “Ben Arif’in arkadaşıyım” dedi. 

Abiniz Arif Keskiner ne yapardı o zamanlar İstanbul’da?
Mustafa Kemal ve Tekdaş Ağaoğlu vardı onların yayınevinde çalışıyordu. Zannediyorum bir ara Yılmaz’ın işlerine de bakmış geçici olarak. Yılmaz Osmaniye’de bir film çekecekmiş, kendisine yardımcı olmamı istedi. Bu işleri hiç bilmiyoruz ama tüfek lazım, at lazım diyor, bulup getiriyoruz. 20-25 gün ‘dağların Oğlu’ filminde prodüksiyon yaptık. O arada Yılmaz’ın Adanalı işletmecilerden alacakları vardı, senetlerini, paralarını aldık geldik, Osmaniye’ye.

Film bitince ne yaptınız?
Onlar İstanbul’a biz yine çiftliğimize döndük. Bir kaç ay sonra İstanbul’a geldim, kız kardeşimde kalıyorum Okmeydanı’nda. 10-15 gün sonra artık geri dönme hazırlıkları yapıyorum Şişli Otobüs duraklarında önümde bir araba durdu, baktım Yılmaz’ın şoförü. 

Film gibi... Tesadüf müydü gerçekten?
Tabii tabii, “Buraya kadar gelmişsin dedi ve aldı beni zorla Yılmaz Güney’in filmi çektiği sete götürdü. Konuştuk, “Bir yere gitmiyorsun akşam Nebahat’ı de alıp yemeğe çıkıyoruz” dedi. 

O dönem Nebahat Çehre ile mi beraber?
Evet, Osmaniye’ye geldiklerinde başlamıştı. Sonra yemekte “Namuslu, doğru dürüst bir adama ihtiyacım var, İstanbul’da güvenebileceğim kimse yok, gel beraber çalışalım. Sana ayda beş yüz lira veririm. Sonra da arttırırız” dedi.

İyi para mı beş yüz lira o zamanlar?
İyi para, lisede beklemeye kaldığımda yedek öğretmenlik yapmıştım, 310 liraydı maaşım. Ablam eniştem de “Kış günü Osmaniye’ye gidip ne yapacaksın, bir çalış, baharda dönersin” dediler. 

Uzun bir süre Yılmaz Güney’le mi çalıştınız?
1971 yılına kadar Yılmaz Güney’in muhasebecisi, şoförü her şeyiydim. Umumu vekâlet de vermişti. Sonra sette bir atışmamız oldu. Ben Osmaniye’ye gittim sonra döndüm filan, sonra beni yine aldı ve 1968’de Güney Filmi kurduk.

Sonra neden ayrıldınız?
Sonunu görmedim, yani çalış çalış para yok. Kumarlar oynanıyor, durmadan araba alınıp satılıyor, senetler geliyor, gidiyor falan. Bir gün Apo dedi: “Beni Fatoş’la evlendir, kumarı, içkiyi, kadını bırakıyorum, söz” dedi.

Nebahat Çehre’yle evlenmiş ve ayrılmış mıydı?
Evet, 1968’de ayrıldılar. Baktım kumar yine bitmiyor. 

Nebahat Çehre’ye uyguladığı şiddet efsane gibi anlatılır…
Evet, çok dayak yedi. 1968 Nisan ayı olmalı, bir gece arabayla gelip kasten çarptı. Nebahat’in başı yarıldı, köprücük kemiği kırıldı. Dört beş gün hastanede yattı. Çok seviyordu aslında Nebahat’ı... 1982’de Cannes’da buluştuk biz Yılmaz’la üç dört saat falan oturduk. Yanımızda Fatoş da vardı. Fatoş bir ara çıkınca ‘Ya Apo Nebahat ne yapıyor, çok iyi kızdır aman ona sahip çık” dedi. Yıllar geçmiş hala Nebahat aklında...

Askerlik maceraları da çok ilginçtir değil mi?
Evet, askerliği yılan hikâyesine dönmüştü ama Adana’da Seyid Han’ı çekerken yakaladılar. Filmin işlemleri için dört ay müsaade etti askerlik şubesi. Dört ay sonra Sivas’a gitmek üzere Yılmaz’ın eline sülüsünü verdiler. İstanbul’a geldik. Seyit Han’ın montajı yapılırken üç-dört film aynı anda çektik. Bu arada tekrar Yılmaz’ı yakaladılar. Üç gün içinde tamamlanacak sahneler çekildi ve Yılmaz Sivas’a gitti. Üç aylık eğitimden sonra Elazığ’a geçti, oradan da Muş’a. Çünkü Yılmaz gibi 141-142’den ceza alıp yatanların yeri Muş’tu. Bir süre sonra da Tuncel Kurtiz geldi yedek subay öğretmen olarak.

24 ay süresince hiç film çekmedi mi?
Alay komutanıyla ilişki kurup İstanbul’da misafir filan ettik. Bize orada yarım kalmış Bir Çirkin Adam filmini tamamlamak için izin verdi. Muş’ta filmi çektik. O arada İnce Memed filmini çekeceğiz. Bu arada Lütfü Akad Antakya’ya mekân bakmaya gitti. Her şey hazırlandı Yılmaz izin için müracaat etti. 141-142’den ceza aldığı için izni Genel Kurmayın vermesi gerekiyordu.  Ancak Muş’ta Yılmaz’ın izin kâğıdı yok bulunamıyor. Ankara ’dan paşa tanıdığımız bir abimiz vardı, kâğıdı bulduk. Meğer Tatvan’da tutmuşlar. Bu arada İnce Memed filminin senaryosu ret oldu. Bir kaç ay sonra Yılmaz doktora çıktı, rahatsızlığı nedeniyle Ankara’ya gitmesi gerektiği raporu verildi. 15 gün orada yattı, bu kez oradaki yüzbaşı doktorun peşine düştük. Bize iki aylık rapor ver diye, sonunda tamam dedi. Yılmaz heyete çıktı ve iki ay hava değişimi verdiler. Biz o iki ay içinde altı tane film çektik. 

Bu arada aşk trafiği de hızlı galiba?
Evet, bu dönemde Yılmaz hem Fatoş ile evlenmek istiyor hem de Feri Cansel ile beraber. Yılmaz’ın ikili ilişkisi askerlik sonunda bitti. Sonra da Fatoş’la evlendi.

Umut filmi hem sizin hem de Yılmaz Güney’in filmografisinde önemli eşiklerden biri değil mi?
Evet, gerçekten de öyle. Umut’u Adana Film Festivali’ne yetiştirip ödül alıp, sonra sansüre yetiştirebilmiştik. Film ödül aldı, ardından da sansüre takıldı. Danıştay’a dava açtık. Film 3-4 ay sonra Danıştay’dan çıktı ve Cannes Film Festivali’ne müracaat ettim. 

Yıl 1971, Türkiye ’den Cannes’a katılan ilk film Umut, nerden aklınıza geldi?
Okuyoruz, gazetelerde, dergilerde Cannes’da şu oldu, bu oldu, şu film ödül aldı diye duyuyoruz. Cannes’dan da kabul ettiler. Nasıl götüreceğiz ne yapacağız bilmiyoruz da. Ankara’ya gittim Kültür Bakanlığı filan yok ama İçişleri, Dışişleri, Bayındırlık gibi yedi-sekiz bakanlığa dilekçe verdim. Hiç biri de filmi götürebilirsin demedi. Arif de Cannes’e gidecekti. “Biz senin masrafını verelim 3000 lira sen filmi götür” dedik. Arif valize koydu götürdü. Film büyük sükse yaptı. Bu arada Manisa’nın kazasından bir savcı gazetelerde çıkan yasaklanma haberlerini okuyup soruşturma açıyor. 15 gün sonra mahkemeye çıktık. Bu arada Yılmaz zaten tutuklu. O da mahkemeye getirildi. Ağır cezada tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldık. Mahkeme bir kaç yıl devam etti. Sonra 16 mm çektik, ticari gayesi yoktur diyerek beraat ettik. Sonra 1971’de Ağıt’ı çektik birlikte ve ayrıldık...

Birçok yönetmen, oyuncu keşfettiniz hatırlasak mı o günleri?
Evet, mesela Hazal Ali Özgentürk’ün ilk filmidir. Yine o filmde oynayan Talat Bulut’un, Meral Çetinkaya’nın ilk filmidir. Uğur Yücel ilk kez Muhsin Bey’le Yeşilçam’a girdi, pavyonlarda ünlülerin taklidini yapan bir çocuktu. 1977’de bir arkadaşım pavyona götürdü İbrahim Tatlıses’i tanıdım, aldım İstanbul’a getirdim. Altı film mukavelem vardı dört tanesini çekti. Sonra mahkemelik olduk, ikisini çekmedi star oldu ya! Sonra 1983’te Hülya Avşar’ı buldum. Türkiye güzeli olmuştu bir reklam filminde oynuyordu. Cenajans kanalıyla Hülya Avşar’a ulaştım. Annesi babasıyla buluştuk, Kuduz filminde oynayacaktı.  Anlaştık parayı da peşin verdim ev tutacak, eşya alacaklardı. Ben Varna Festivali’ne gittim, döndüm filme başlayacağız aradım, 100 bin lira daha istiyoruz, para yetmedi ne geri verebiliriz, ne de filmde oynar kızım dedi.

Ne yaptınız, başka birini mi buldunuz?
Bu arada Mahmut Kavran aradı: “Abi fuar için bir bomba arıyoruz bana birini bul”. Sana birini bulurum ama bana söz ver, kimseye bahsetmeyeceksin ve anlaşmayı, ne kadar verdiğini bana söyleyeceksin söz mü söz” dedim. Babası Celal Avşar’ın numarasını verdim, kızın kim olduğunu filan anlattım, ertesi gün hemen aramasını tembihledim. O hafta anlaştılar, çeki de verdiler babasına. Hemen beni aradılar iki gün sonra basın toplantısı yapacaklarını söylediler. Hemen kızın babasını aradım, bir bankanın şube müdürüydü. “Hayırlı olsun” dedim. “Ne hayırlı olacak dedi ve sesi kesildi”. Celal Bey dedim, “15 dakika içinde size verdiğim avans benim banka şubeme gelmezse şimdi basın açıklaması yapıp her şeyi anlatıyorum”. Yarım saatte para geldi. Biz de filmi Necla Nazır’la çektik. 

Sizde keşif çok...
Pakize Suda, Nükhet Duru, Adnan Şenses, Esengül, Belkıs Akkale, Ela Altın...1968’de bir film çekiyoruz yine Yılmaz’la. Aslan Bey filminde oynayacak kız oyuncu yok. Bir gece kulübe gitmiştim. Çok güzel dans eden güzel esmer bir kız var sahnede. Aslında kızı son bir kaç aydır hep aynı yerde dans ederken görüyordum. O gece arkadaşını çağırıp sordum, ne iş yapar kimdir diye. Adı Seyyal Taner’miş, yurt dışında yaşıyormuş dönmüş, galiba orada filmlerde filan da oynamış. Ertesi gün aldım sete götürdüm.

Cannes Festivali maceranız var bir de değil mi?
Evet, Cannes’da 1982’de ve ertesi yıl üst üste stant açtım. Biz aslında Hazal’la Cannes’ın önemini anladık. Orada bizim festivallerden farklı pazarlama olayı var. Herkesin bir yeri var ama Türklere ait bir yer yok. Mehmet Soyarslan’a “Gel Cannes’da bir stant açalım” dedim. Cannes’daki ilk Türkiye standını açtık. 25 ülkeye satılan ilk film, San Sebastian Festivaline gidip birinci olan ilk BBC’ye satılan Türk filmi Hazal’dır. Manheim, İskenderiye, Kartaca, Hong Kong ne kadar festival varsa hepsine gönderdim. 

Hazal’dan para kazanınca da ‘Yılanı Öldürseler’i çektiniz...
Ama o benim istediğim gibi bir film olmadı. Ali Özgentürk benim istediğim sonu, recm olayını çekmedi filme söz verdiği halde. 1981’de Stockholm’de stüdyo kiraladık, Paris’ten Abidin Dino’yu aldım getirdim, 75 bin verdim montajını yaptırdım. Zülfü Livaneli filmin müziklerini yaptı. Yurt dışında para görünce, filmim pazarlansın diye elimden geleni yaptım. Dediler ki, Warner Bross’un yüzde 30’u Ahmet Ertegün’ün Yaşar Kemal’le Abidin Dino’un da çok iyi bağlantıları var. Onlarla ayarlayabilirsen parayı kazanırsın dediler. Ama Cannes’da çok ses getirdi...

Kazandınız mı?
Yok, 22 milyon zarar ettim. Kumar oynadık, tutsaydı büyük para kazanacaktık...

Anatolian Agency Dispatch

Çirkin Kral filmleriyle Washington’da 

Goethe Enstitüsü ve Freer&Sackler Gallery’nin ev sahipliğini yaptığı 8 Güney filmi, Amerikalıların yoğun ilgisini çekti.Yıllardır Amerika’da film programları düzenleyen Ercüment Ackman ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Washington Müşavirliği ve Güney Film’in işbirliğiyle,Yılmaz Güney‘in unutulmaz filmlerinden ”Yol”, ”Umut”, ”Ağıt”, ”Sürü”, ”Seyit Han”, ”Aç Kurtlar”, ”Arkadaş” ve ”Zavallılar”, 9 ay boyunca ABD ve Kanada’yı dolaştı. Turun son ayakları kapsamında önce New York’taki Lincoln Center’de gösterimi büyük ilgi gören filmler, ABD turunu başkent Washington’da tamamlıyor.

Başkentte Goethe Enstitüsü ve Freer&Sackler Gallery’in ev sahipliği yaptığı gösterimlere ”Sürü” filmiyle başlandı. Goethe Enstitüsündeki gösterim Amerikalılardan ilgi gördü. Film gösteriminin ardından seyirciler de filme hayran kaldıklarını belirttiler.Yeni proje: ”10 yönetmen 10 film” olacakKuratör Ercüment Ackman da New York’ta Lincoln Center’da yapılan 29 filmlik Türk film panoramasının yeterli ilgiyi gördüğünü belirterek, ”Lincoln Center’ın müdürünün de söylediği gibi 25 senedir yapmak istediği bir programdı. Belki de bunun 10 sene önce değil, bugün yapılmış olmasının bize çok büyük faydaları var. Çünkü Türkiye’de sinemanın çeşitlendiği ve kültürel değerleri insanların özgürce filmlerinde seslendirebildikleri bir ortamda yapıldı. Eminim ki bu daha yeni filmlerle de devam edecek bir program” diye konuştu.

Washington’da ABD ve Kanada’yı dolaşan 8 Yılmaz Güney filmi serisinin son ayağının düzenlendiğini ve Goethe Enstitüsü’nde ilk gösterime ilginin iyi bir düzeyde olduğunu ifade eden Ackman, Goethe Enstitüsü’nün Güney’in ”Sürü”, ”Umut’ ve ”Yol” adlı filmlerini, Freer&Sackler Gallery’nin de ”Zavallılar”, ”Arkadaş” ve ”Ağıt” filmlerinin aralarında olduğu 5 filmi göstereceğini anlattı.

AA

TIFF Cinematheque celebrates Turkish filmmaker Yilmaz Guney

By

Andrew Parker

– January 19, 2012 

Posted in: Movie News, Toronto

1

While the term “national cinema” seems to be a bit of a misnomer (isn’t all cinema, by nature, national?), few directors have been tied to a national cinematic identity as Turkish filmmaker, Yilmaz Guney. Once described by former Village Voice critic J. Hoberman as “something like Clint Eastwood, James Dean, and Che Guevara combined,” the Kurdish filmmaker few in the western world have become acquainted with gets his due with a retrospective at the TIFF Bell Lightbox titled The Way Home: The Films of Turkish Master Yilmaz Guney.

While the series (running Thursday, January 26 through Sunday, February 5) focuses on his directorial and writing efforts, Guney was actually quite the matinee idol before stepping behind the camera. One of the biggest Kurdish stars in history, he has over 100 acting, producing, writing, and directing credits to his name, despite spending a great deal of his life in prison and dying from stomach cancer before he was even fifty years old.

While most of his acting output was in oaters often derided by Turkish film scholars as populist pieces of junk, Guney gained more notoriety and infamy in his home country as a writer and filmmaker. It was dangerous to be a Kurd in Guney’s world, especially an outspoken one. Kurds weren’t able to publish written works, own their own broadcasting systems, or even speak their own language. The idea of a writer, director, and actor attempting to impart his own ethnic background onto national cinema was something that often landed Guney is jail and branded as a seditionist and a Communist.
His first feature, the almost verite styled Hope (Thursday, January 26 at 6:30 p.m.) utilizes real locations and non-actors to tell the story of a driver and family man named Cabbar as he struggles with his own identity in an allegedly prosperous economy that seems to have no place for him. Rightfully positioned as a masterwork of Turkish cinema, this is a rare chance to see it on the big screen, as this and the seven other films selected for the programme are extremely hard to find since the Turkish government long suppressed and destroyed the films involving Guney in a bid to deny his impact on his culture.

With the films Bride of the Earth (Friday, February 3 at 6:30 p.m.), its sequel Elegy (Thursday, February 2 at 6:30 p.m.), and The Hungry Wolves (Saturday, February 4 at 7 p.m.), Hoberman’s Eastwood comparison comes into full light with these counterpart tales of a soulful smuggler told in the same vein of the John Ford and John Huston dramas that Guney modeled his own films on.
His two best known and most critically acclaimed works happened towards the end of his career and were actually directed via proxies because of his own imprisonment during the pre-production of The Poor Ones (Sunday, January 29 at 6:30 p.m.). The Herd (Friday, January 27 at 6:30 p.m.) was overseen by Zeki Okten and functions as a melodrama about an arranged marriage originally designed to bring two warring tribes together that ends up causing a bigger rift.
Guney would make his biggest splash on the international stage with the Serif Goren directed Yol (Saturday, January 28 at 6:30 p.m.), a semi-autobiographical work that shared the 1982 Palme d’Or at Cannes with Costa Gavras’ Missing. This story of five prisoners released from a penitentiary on temporary personal leave is a strikingly political look at how Guney’s own country had become a prison unto itself. The film caused such a stir in Turkey that it had to be smuggled out of the country to be edited in Europe. Guney escaped from prison to attend the Cannes award ceremony, after which he would disappear to create one final film in France before his death in 1984. Yol remained unseen in his native Turkey until February 12, 1999.

While some of the films haven’t particularly aged well in terms of content, they remain important historical documents on a culture rarely glimpsed on screen. The rarity of these films makes it highly unlikely that they might ever be shown again in Canada, let alone Toronto. For World Cinema completists, it’s a can’t miss proposition.
For other films, showtimes, and tickets, please visit tiff.net.
Top image: A scene from Yol. Courtesy TIFF.

About Andrew Parker

Andrew Parker writes for numerous blogs and publications, including Notes From the Toronto Underground and his more personal pop-culture blog, I Can't Get Laid in This Town. He is also the curator of the Defending the Indefensible series of films at the Toronto Underground Cinema.